Marneweck Familie Geskiedenis

✦

Wie is die Marnewecks?

Die van Marneweck is in Suid-Afrika — en wêreldwyd — seldsaam. Slegs sowat 554 mense in die land dra tans die van, in variante soos Marnewick en Marnewecke.

Die naam se oorsprong lê in die Duitse dorpie Grünberg in Hesse, waar die oorspronklike familienaam Morneweg was. Toe die stamvader Johann Conrad Morneweg in 1774 as soldaat in diens van die VOC aan die Kaap aangekom het, is sy naam deur Nederlandse beamptes verbaster — eerste na Marnewecke, later na Marneweck.

"Gegewe die lang periode vanaf die eerste Marneweck hier aangeland het, is dit nogal vreemd dat die naam so skaars is." Willie Marneweck · Marneweck Geskiedenis

Grünberg markplein, Hesse, Duitsland — Grünberg, Hesse · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Die Bakermat

Grünberg, Hesse

Die middeleeuse dorpie Grünberg — gestig in 1186 in die huidige deelstaat Hesse, Duitsland — is die geografiese oorsprong van die Marneweck-familie. Hier het die familie Morneweg oor geslagte gewoon.

Danksy briefwisseling met Lutherse predikant Pfarrer Joachim Bremer in die 1980's is 'n gedetailleerde stamboom van die Morneweg-familie in Duitsland saamgestel — en die verrassende ontdekking gemaak dat twee Johann Conrad Mornewegs albei na die Kaap geëmigreer het.

Meer oor Grünberg

Die Konteks

Die VOC aan die Kaap

Die stamvader het in 'n wêreld aangekom wat beheer was deur die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie — 'n privaat maatskappy met die magte van 'n staat. Die VOC kon mense verhoor, straf en verban.

In 1789, na 15 jaar diens, tree Johann Conrad Morneweg uit as dragonder. In 1794 word hy veroordeel tot verbanning — maar ontsnap. Sy vier kinders word die fondament van die Marneweck-stamboom in Suid-Afrika.

Die Stamvader se Verhaal

Die VOC-nedersetting aan die Kaap de Goede Hoop — Die Kaap de Goede Hoop · Publieke domein · Wikimedia Commons

Die Ou Drostdy, Swellendam — Ou Drostdy, Swellendam · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Vestiging

Swellendam en die Kaapkolonie

Die kinders van die stamvader het in Swellendam getrou en gevestig. Die Drostdy — setel van die plaaslike VOC-gesag — was die middelpunt van die gemeenskap waarbinne die Marnewecks hul wortels gelê het.

Johan Coenraad (jnr) trou hier op 11 April 1813; Anna Margaretha op 9 Augustus 1812. Hierdie verbintenisse begin die Marneweck-lyn wat vandag oor die hele Suid-Afrika versprei is.

Verken die Stamboom

Kronologie

Sleuteldatums in die Marneweck Geskiedenis

1728

Geboorte van die Stamvader

Johann Conrad Morneweg word in Grünberg, Hesse gebore as seun van Johann Melchior Morneweg en Anna Margaretha Schmidt.

1774

Aankoms aan die Kaap

Die stamvader — nou aangeteken as Johan Coenraad Marneweck — kom in VOC-diens aan die Kaap aan as soldaat, later dragonder in die Goewerneur se lyfwag.

1779

Die Kaapse Patriotte

Die "Burger Memorie van 1779" — die stamvader woon reeds 5 jaar aan die Kaap tydens hierdie sleutelpunt van burgerlike verset teen die VOC.

1784

Huwelik met Engela Elizabeth Otto

Op 22 Februarie 1784 trou die stamvader. Vier kinders — Johan Coenraad, Johanna Christina, Johannes en Anna Margaretha — word gebore.

1789

Afdanking uit VOC-diens

Na 15 jaar diens as soldaat en dragonder tree die stamvader uit. Hy bly aan die Kaap as vryburger.

1794

Botsing met die VOC — Ontsnapping

Veroordeel tot verbanning deur die Raad van Justisie — maar hy ontsnap. Die dramatiese verhoor word gedokumenteer in die argief (Bylae C1–C6).

1795

Einde van die VOC-era

Britse magte val die Kaap in by Muizenberg op 10 Junie 1795. Byna 150 jaar van VOC-heerskappy kom tot 'n einde.

1899–1902

Anglo-Boereoorlog

Verskeie Marnewecks neem deel. Die Kampregister van Springfontein (Bylaag D2) dokumenteer Marneweck-name onder krygsgevangenes.

Argief

Verken die Inhoudsafdeling

Die Geskiedenis

Die VOC, die Kaapse Patriotte, Grünberg en die konteks van die eerste Marnewecks in Suid-Afrika.

Lees meer

Die Stamvader

Johann Conrad Morneweg — sy lewe, sy huwelik, sy botsing met die VOC en sy ontsnapping in 1794.

Lees meer

Die Stamboom

Geslagsregister van die Marnewecks — van Grünberg tot Swellendam en verder deur Suid-Afrika.

Lees meer

Argiefdokumente

80+ primêre bronne: sterftesertifikate, testamente, VOC-verhore, krygsgevangeniyslyste en meer.

Lees meer

Anglo-Boereoorlog · 1899–1902

Marnewecks as Krygsgevangenes

Die Kampregister van Springfontein en ander krygsgevangeniyslyste dokumenteer Marneweck-name onder die Boerekrygers wat deur Britse magte gevange geneem is. Teen die wending van die 20ste eeu was die familie diep geïntegreer in die Afrikaner-gemeenskap en sy stryde.

Sien die Rekords

Springfontein konsentrasiekamp, c.1901 — Springfontein-kamp, c.1901 · Geen bekende beperkings · Wikimedia Commons